ŚWIATŁO I CIEŃ        

Edward Manet mówił w 1870 roku: „Głównym bohaterem obrazu jest światło”. Dla Maneta, podobnie jak dla wszystkich impresjonistów, było jasne, że kolor jest światłem.  Na wstępie przedstawię kilka zagadnień teoretycznych na temat trzech aspektów światła, mających największy wpływ na powstawanie światłocienia.

A. Kierunek światła.

Model może być oświetlony przez:
•    światło frontalne - oświetlające od przodu i prawie nie rzucające cieni;
•    światło frontalno-boczne - -dochodzące z jednej strony, tworząc kąt 45^o z pierwszym pla­nem. Zwykle powoduje oświetlenie równomier­ne, z jednakową widocznością płaszczyzn oświe­tlonych i zacienionych;
•    światło boczne — dochodzące z jednej strony i pozostawiające stronę przeciwną w cieniu. Niesie ze sobą efekty dramatyczne, więc używa się go, kiedy chce się specjalnie podkreślić kontrast;
•    światło z tylu — źródło światła znajduje się za modelem. W konsekwencji pierwszy plan (frontowy) kompozycji pozostaje w cieniu. Światło z tyłu (lub w połowie z tyłu) oferuje wielkie możliwości pejzażystom;
•    światło szczytowe — światło słoneczne pada­jące z otworu umieszczonego w suficie. Idealne do rysowania lub malowania z natury;
•    Światło z dołu — używane rzadko, w specjal­nych przypadkach, to znaczy wtedy, gdy chce się wyjątkowo udramatyzować temat.

 B. Ilość światła Od tego zależą kontrasty tonalne modela, które, co jest logiczne, artysta postara się odtworzyć na rysunku.Model oświetlony światłem intensywnym będzie źródłem wyraźnych cieni, podczas gdy delikatne światło pomniejszy kontrast, z tendencją do wyrównania ogólnej tonacji.

C.  Jakość światła Przez jakość światła rozumiemy te cechy, które zależą od samej natury światła warunków, w jakich pada na model. Na przykład:

•    światło naturalne — światło słoneczne;
•    światło sztuczne — światło wytwarzane przez lampy elektryczne i inne oświetlenie
•    Światło bezpośrednie –światło padające bezpośrednio na model. Może być naturalne lub sztuczne;
•    światło rozproszone – światło naturalne w  pochmurny dzień, ą także światło, które dociera przez okno lub drzwi i pada na model po odbiciu się od ścian, sufitu, podłogi itp.

Słownictwo dotyczące światła

Kiedy artyści mówią o świetle na ich rysunkach i obrazach, używają słów i wyrażeń, którym nadają znaczenie nie zawsze akcepto­wane przez specjalistów. Spójrzmy na niektóre z nich:

•   Obszary strefy światła — płaszczyzny modelu bezpośrednio oświetlone, bez wpływu odbić;
•    Blask — efekt, który uzyskuje się przez kon­trast między białą płaszczyzną a miejscami ciemniejszymi;
•    Cień własny — strefa cienia należącego do obiektu rysowanego;
•    Cień rzucony — cień padający od modela na płaszczyznę znajdującą się obok niego (podło­gę, ściany, inne obiekty itp.);
•    Głębia cienia (krawędź) — strefa cienia, gdzie ciemność jest najbardziej intensywna.
•    Półcień — strefa tonacji przejściowej, znajdującej się między strefą słońca a strefą cienia, własnego lub rzuconego.
Podsumowując: Gdy oświetlimy model, tworzą się na jego powierzchni strefy światła, półcienia i cienia. W tym samym czasie przedmiot oświetlony rzuca swój cień na płaszczyzny i obiekty znajdujące się obok niego. Ponadto cienie  własne i rzucone  mogą zmieniać się z powodu światła, które odbija się od powierzchni znajdujących się w sąsiedztwie modela.

Na szkicu (rysunku wstępnym) przedmioty są przedstawione jako dwu-wymiarowe (płaskie). Aby wyglądały jak przestrzenne należy dodać cień, najpierw cień własny, a następnie cień rzucany. Na rysunkach widać, że sześcian, kula i cylinder wyglądają jak kwadrat, koło i prostokąt. Ustawiając źródło światła (tu z lewej strony, z tyłu) formy podstawowe stają się plastyczne. Niestety jeszcze nie wiadomo gdzie dokładnie są ustawione w przestrzeni. Jeśli dorysuje się cień rzucany można dokładnie określić pozycję przedmiotu w przestrzeni.

                          | zamknij okno |