MARTWA NATURA        

Patrzenie

Już ponad pięćset lat temu Leonardo da Vinci polecał swoim uczniom ćwiczyć wzrok, by na oko określać proporcje obiektów, porównywać je i ustalać miedzy nimi proste relacje arytmetyczne.   

Wszyscy artyści, a tym bardziej ci, którzy dopiero rozpoczynają wędrówkę po drogach rysunku i malarstwa, odczuwają często prawdziwy strach przed czystą kartką papieru. Rysownik amator ogląda tę kartkę i zadaje sobie szereg pytań: „Co zrobić? Mam przed sobą model, ale nie wiem, od czego zacząć?” Słyszał już o kompozycji, wie, że należy patrzeć na wszystkie przedmioty jak na bryły. Musi więc sprowadzić te rzeczy do prostych brył lub figur geometrycznych, a potem, wychodząc od nich, skonstruować w myślach obiekty do malowania lub rysowania. Ale nadal trapią go wątpliwości: „Jak narysować te bryły? Gdzie? Jakiej wielkości?”.  Rysunek to wytwór naszej inteligencji, ponieważ aby rysować, trzeba cały czas myśleć. Jest to rozumowanie proste, ale całkowicie logiczne. Dzięki niemu na białym papierze pojawiają się pierwsze orientacyjne kreski określające rozmiary poszczególnych przedmiotów oraz ich usytuowanie. 

Ustalanie proporcji za pomocą ołówka

   Tylko w bardzo szczególnych wypadkach rzeczywiste wysokości i szerokości modelu będą takie same, jak odtworzone na rysunku. Zazwyczaj jest tak, że na rysunku obiekty są mniejsze lub — rzadko — większe niż w naturze. Zawsze jednak powinny być zachowane proporcje modelu. Jak możemy odczytać proporcje modelu w naturze? Najbardziej powszechną metodą jest użycie ołówka, linijki bądź trzonka pędzla, w zależności od tego, co się ma pod ręką. Należy unieść ołówek na wysokość oczu, wyciągnąć wyprostowaną rękę przed siebie — utrzymując tę pozycję za każdym razem, gdy sprawdzasz odległość — i umieścić ołówek na tej części modelu, którą chcesz zmierzyć. Przesuń kciuk do góry lub na dół, do momentu gdy część widzialna ołówka odpowiadać będzie wymiarowi. I oto masz na ołówku odpowiednią proporcję do określonej części modelu. Przenieś ten wymiar na papier, na wykonywany rysunek. W ten sam sposób wykorzystaj ołówek do określenia reszty wymiarów.

Często porównuj wielkości. Rób to dokładnie, odnajdując wzajemne relacje wymiarów i dopasowując proporcje oraz wskazując punkty odniesienia. W pewnym momencie spostrzeżesz nagle, że robisz to już automatycznie.

Pamięciowe obliczanie proporcji i odległości

Logiczne jest, że niektóre wielkości nie będą dokładnie pasowały do ustalonego z góry kanonu, ale będzie można określić je w przybliżeniu. Ktoś mógłby zapytać: Czy zawsze, nim zacznie się rysować, będzie się musiało przejść przez to całe zamieszanie z obliczaniem wielkości? I tak, i nie. Tak, ponieważ nie ma takiej kompozycji, która nie wymagałaby przemyślenia podstawowych wymiarów modelu i jego proporcji. Nie, bo jasne jest, że kiedy nasz wzrok przyzwyczai się do oceniania odległości, będziemy odwzorowywać przedmioty na papierze z dużo większą pewnością i to bez zastanawiania się. Na pewno przyjdzie kiedyś taki moment, gdy rzuciwszy okiem na jakiś przedmiot, będziesz potrafił określić od razu, że dana wielkość jest równa innej.

Ustalanie proporcji kompozycji

Cezanne mówił, że „wszystkie elementy natury powinny być widziane, jakby chodziło o sześciany, kule i walce”. 

To prawda. Zrób próbę i rozejrzyj się wokół: wszystko, co nas otacza, może zostać umieszczone wewnątrz formy kwadratowej, prostokątnej, kulistej, na przykład stół, pomarańcza, dzbanek, szklanka... Wszystko może być wpasowane w bryłę czy narysowane wewnątrz niej. Ten sposób patrzenia uprości nam kształtowanie graficzne podstawowych wymiarów modelu: długości, szerokości, wysokości. Tworzenie kompozycji nie jest jednak równoznaczne z konstruowaniem ogromnej bryły, w której zmieściłby się cały model. Artysta powinien umieć wybrać najważniejsze formy podstawowe, aby zawrzeć je wewnątrz tej bryły. Podsumowując, można powiedzieć, że jeżeli ktoś umie narysować walec, sześcian lub kulę, urnie narysować wszystko. Oczywiście, jeśli tylko jego wzrok potrafi obliczyć wielkości i porównać je, a ręką naszkicować te bryły, które    odzwierciedlają proporcje modelu na rysunku.

             Powodzenia w rysowaniu

                          | zamknij okno |