KANON POSTACI        

Już starożytni Grecy zajmowali się sposobami przedstawiania postaci ludzkiej w rysunku i rzeźbie. Jako pierwsi przeanalizowali problem i ustalili pewne konkretne normy i wymiary tacy artyści jak: Myron, Parrasio, Zeuxis, a trochę później Poliklet, który nawet napisał rozprawę o zasadach artystycznej harmonii, zatytułowaną "Kanon". Od tej pory przez kanon rozumiemy zasadę, która określa idealne wymiary ludzkiej postaci. W poźniejszych wiekach - szczególnie w epoce renesansu - wielu artystów studiowało i rysowało postacie o idealnych proporcjach. między innymi Leonardo da Vinci, Dürer, Rafael, Botticelli. Niektórzy z nich próbowali ustalić własne kanony.

Kanon to zasada lub system, który pozwala ustalić proporcje ciała ludzkiego i zestawić je z sobą. Opiera się to na miarze zwanej "modułem". Moduł, stosowany jest od czasów renesansu aż po dzień dzisiejszy, jest równy wymiarowi głowy. W V wieku p.n.e. Poliklet w swej rozprawie zatytułowanej "Kanon" podał następującą zasadę: Aby proporcje ciała były idealne, wysokość postaci powinna wynosić siedem i pół głowy. Zgodnie z tym, co napisał - zastosował ten kanon w swojej rzeźbie "Doryforos", a udoskonalił później w posągu "Diadumenos". Współcześni mu artyści - np. Fidiasz i Myron - jednomyślnie zaakceptowali jego kanon. Dla sztuki greckiej był to punkt zwrotny, gdyż zostały tym samym ustalone styl i proporcje tak zwanego okresu klasycznego. Prawie dwa tysiące lat później nawiązał do tego kanonu w swoich rzeźbach Michał Anioł, który rzeźbiąc słynnego Dawida zastosował kanon siedmiu i pół głowy.
Niecałe sto lat po Poliklecie - nowy geniusz - Praksyteles, sformułował kanon "ośmiu głów". Skłaniał się ku niemu także w okresie renesansu Leonardo da Vinci, wspierając swe argumenty kanonem własnego autorstwa.
Prawie równolegle z Praksytelesem inny wielki rzeźbiarz antyku - Leochares - któremu przypisuje się autorstwo słynnej rzeźby znanej z rzymskiej repliki jako Apollo Belwederski - ustalił proporcje na podstawie kanonu "ośmiu i poł głowy", a współpracujący ze Skopasem Lizyp zwiększył kanon do "dziewięciu głów" stosując go do przedstawienia postaci mitologicznego Heraklesa.
Długi czas trwały spory o to, który z kanonów jest najwłaściwszy. Który z artystów miał rację i który z kanonów powinno się przyjąć za powszechnie obowiązujący. Siedem i pół, osiem, osiem i pół - czy może nawet dziewięć - gdyż taką koncepcję zastosował Sandro Botticelli w swoim obrazie pt. Święty Sebastian.
Problemem tym zajmowali się nie tylko artyści ale i antropolodzy. Na podstawie prac badawczych Queteleta, Richera, von Langego i Stratza można sformułować następujące wnioski:                                      

Kanon siedmiu i pół głowy dla postaci przeciętnej;
Wykorzystujemy go rysując zwykłych ludzi, anonimowe postaci wzięte z życia. Jest to postać niewysoka (160-170 cm), zażywna, o głowie dość dużej w stosunku do rozmiarów ciała, masywnych udach i nogach.

Kanon ośmiu głów dla postaci doskonałej;
Obliczony został na podstawie specjalnie dobranej grupy ludzi. Jest to postać wysoka, dobrze zbudowana, o prawidłowych proporcjach ciała. Ten kanon pozwala na zrozumienie licznych związków między wymiarami poszczególnych części ciała, pomaga obliczać proporcje i wymiary oraz konstruować rysunek jako całość.

Kanon ośmiu i pół głowy dla postaci bohaterskiej;
Jeśli rysujemy postać wyidealizowaną, bohaterską bądź legendarną, stosujemy wtedy kanon ośmiu i pół lub nawet dziewięciu głów. Zabieg ten jest zwykle stosowany przez autorów komiksów lub dzieł historycznych czy religijnych. Ich bohater ma zwykle małą głowę w stosunku do ciała i długie nogi. Równie dobrze może to być postać Mojżesza lub Supermana czy Batmana

                                                      | zamknij okno |